Hoe werkt FireSignal? Satelliet-branddetectie in Europa, uitgelegd
FireSignal toont actieve bos- en natuurbranden in heel Europa op een live kaart, op basis van warmtedetecties door NASA-satellieten. Deze pagina legt uit waar de data vandaan komt, hoe actueel ze is, wat de symbolen betekenen, en waar de grenzen van satellietdetectie liggen.
De satellieten
De data komt van twee organisaties: het FIRMS-programma van NASA voor VIIRS en MODIS, en EUMETSAT voor Sentinel-3 en Meteosat. Zeven polaire satellieten speuren de aarde af met infraroodsensoren. Drie dragen het moderne VIIRS-instrument (Suomi-NPP, NOAA-20 en NOAA-21, pixels van 375 meter), twee de veteraan MODIS (Terra en Aqua, pixels van circa 1 kilometer), en sinds augustus 2026 leveren ook Sentinel-3A en 3B van Copernicus mee (SLSTR, eveneens circa 1 kilometer). Elke satelliet komt ongeveer twee keer per dag over Europa, verspreid over dag en nacht; samen leveren ze zo'n twaalf kansen per etmaal, rond 10:00, 13:30, 22:00 en 01:30 lokale tijd. Sentinel-3 vult daarbij vooral het gat in de ochtend. Een plek met verhoogde infraroodstraling wordt een "detectie": een punt met een tijdstip, een intensiteit en een betrouwbaarheid.
Meteosat (geostationair). Naast de polaire satellieten gebruikt FireSignal sinds augustus 2026 het FRP-PIXEL-product van EUMETSAT LSA SAF. De Meteosat-weersatelliet hangt stil boven de evenaar en kijkt dus onafgebroken naar Europa. Er lopen twee generaties naast elkaar: de oudere MSG levert elk kwartier een meting met pixels van circa 3 kilometer, de nieuwe Meteosat Third Generation elke tien minuten met pixels die boven Europa ongeveer 2 kilometer beslaan. Meteosat houdt vooral béstaande branden actueel: tussen twee polaire overkomsten door ververst het de laatste-detectietijd en de gemeten intensiteit. Daarnaast kan een grote brand die net na een polaire overkomst ontstaat op eigen kracht op de kaart komen; die staat dan als voorlopig gemarkeerd tot een polaire satelliet hem bevestigt, en verdwijnt weer als die bevestiging uitblijft. De hittezone en de oppervlakte worden altijd berekend uit de scherpste beschikbare detecties, dus in de praktijk uit de polaire data.
Van detectie naar brand
Losse detecties zeggen weinig; FireSignal clustert ze daarom elke vijftien minuten tot events: groepen detecties die in ruimte en tijd bij elkaar horen. Een event heeft een hittezone (het gemeten hittegebied, een bovengrens), een intensiteitsprofiel en een tijdlijn, en verdwijnt van de actuele kaart zodra er 48 uur lang niets meer gemeten is. Via de tijdschuif blijft een week historie zichtbaar, en de statistiekpagina bewaart dertig dagen.
De symbolen op de kaart
FRP (Fire Radiative Power, in megawatt) is de gemeten stralingsintensiteit: een maat voor hoe fel het vuur brandt op het moment van de overkomst. De kleurenschaal loopt van smeulend geel naar zeer intens donkerrood.
Luchtfoto. Zoom in en zet de knop Luchtfoto aan om de kaart te vervangen door actuele luchtfoto's van de nationale karteringsdiensten, met een scherpte van 8 tot 50 centimeter per pixel. Zo ziet u wat er werkelijk op de grond staat: gebouwen, wegen, bosranden en open plekken. De bron wordt automatisch gekozen op basis van het land in beeld (onder meer PDOK, IGN, Geobasis NRW, PNOA en Geoportal.gov.pl); in gebieden zonder open bron blijft de gewone kaart staan. Let op: luchtfoto's zijn stilstaande opnamen van maanden tot jaren oud, geen live beeld van de brand.
Rook (live). De knop Rook legt het actuele beeld van de Meteosat-weersatelliet over de kaart. Die kijkt continu naar Europa en levert elk kwartier een nieuwe opname, dus bij een lopende brand ziet u de rookpluim daadwerkelijk bewegen. Met de pijltjes stapt u per kwartier terug tot 24 uur. De keerzijde is scherpte: deze beelden hebben pixels van kilometers, tegen 250 meter voor de dagbeelden onder Satellietbeeld. Uitgezoomd op een regio is Meteosat het nuttigst, ingezoomd op een terrein de polaire dagbeelden. Beeld © EUMETSAT.
Een brand terugkijken
Bij grotere branden staat onder de tijdlijn in het detailvenster een afspeelknop. Daarmee kijkt u het verloop terug van de eerste tot de laatste detectie: de hittezone groeit mee, zodat te zien is in welke volgorde het gebied volliep en welke kant het vuur op trok. Slepen aan de balk kan ook. De weergave is cumulatief - gemeten hitte verdwijnt niet, dus de vlek wordt alleen groter. Detecties worden na dertig dagen opgeruimd; duurde een brand langer, dan meldt het venster dat het begin ontbreekt.
Hoe actueel is dit?
Eerlijk antwoord: actueler dan nieuwsberichten, maar geen livebeeld. Tussen de satellietovergang en het verschijnen op de kaart zit de verwerkingstijd van NASA (meestal een half uur tot drie uur) plus maximaal een kwartier eigen verwerking. Tussen twee overkomsten door ziet niemand iets, ook wij niet; en zware bewolking of dikke rook kan het zicht blokkeren. Het paneel "laatste passage" op de kaart toont per satelliet wanneer de jongste data binnenkwam en wanneer de volgende overkomst wordt verwacht.
Waarom soms iets brandt dat geen bosbrand is
Satellieten meten warmte, geen oorzaak. Fakkels van raffinaderijen, staalfabrieken, afvalverbranding en het verbranden van oogstresten geven dezelfde soort signalen als natuurbrand. FireSignal filtert dit met meerdere lagen: bekende industriële bronnen, terugkerende hittepatronen op dezelfde plek, bronnen die dagenlang exact stil blijven liggen, structureel zwakke signalen, detecties op open zee, en een handmatige lijst van bekende stoorbronnen. Daarnaast worden zonneparken en glastuinbouw uit OpenStreetMap afgetrokken: panelen en kasdek weerkaatsen zonlicht zo sterk dat de satelliet ze als warm registreert. Nieuwe stoorbronnen kunnen enkele dagen zichtbaar zijn voordat de filters ze herkennen; klik op een verdacht punt en het detailpaneel vertelt wat er gemeten is.
Voor campings, terreinbeheerders en organisaties
FireSignal Locaties is de professionele dienst bovenop deze kaart: automatische e-mail-alarmering zodra satellieten vuur detecteren binnen een instelbare straal rond uw locaties, met dagelijkse samenvattingen, een eigen dashboard met afstandshistorie en uw locaties zichtbaar op de kaart. Gebouwd voor organisaties met meerdere buitenlocaties, zoals campingketens en natuurbeheerders. Bekijk hoe FireSignal Locaties werkt en wat het kost → Interesse in een pilot? Mail hallo@1338.nl.
Werkt het nu?
Op de statuspagina ziet u per satelliet wanneer er voor het laatst gegevens binnenkwamen, en of er op dit moment iets uitligt. Daar staat ook een overzicht van eerdere storingen.
Veelgestelde vragen
Waarom zie ik een brand uit het nieuws niet op de kaart?
Drie mogelijke redenen: de brand is te klein of te kort voor een satellietpixel (zeker tussen twee overkomsten in), bewolking of rook blokkeerde het zicht, of de brand was al onder controle voordat een satelliet overkwam. Satellietdetectie is een vangnet met mazen van enkele uren, geen camerabewaking.
Waarom staat er een "brand" bij een fabriek of raffinaderij?
Industriële fakkels zijn heet genoeg om als detectie binnen te komen. De filters van FireSignal herkennen terugkerende bronnen meestal binnen enkele dagen en halen ze dan met terugwerkende kracht van de kaart. Ziet u een hardnekkig geval, dan is dat waardevolle feedback.
Is de vermelde oppervlakte de verbrande oppervlakte?
Nee. De hectares zijn de hittezone: het gebied waarbinnen hitte is gemeten in de afgelopen dagen. Bij grote branden benadert dat de omvang van het brandgebied, bij kleine of net gedetecteerde branden kan het fors overschatten, omdat één pixel al tientallen hectares beslaat.
Hoe snel staat een nieuwe brand op de kaart?
Dat hangt af van welke satelliet hem als eerste ziet. De twee geostationaire Meteosats staan stil boven de evenaar en kijken continu; hun metingen zijn er na ongeveer een half uur. De polaire satellieten (VIIRS, MODIS, Sentinel-3) zien scherper maar komen maar enkele keren per dag over, en hun detecties volgen pas twee tot drie uur na die overkomst.
Bij de natuurbrand in de Hoge Venen van 14 augustus 2026 zat de eerste Meteosat-pixel op 13:00 en stond de waarschuwing om 13:34 in onze databank; de eerste polaire bron leverde pas om 16:33. Andersom kan ook: bij de bosbrand in het Hürtgenwald een dag eerder zag VIIRS het vuur om 13:45, terwijl Meteosat er tot 15:50 over deed. Een Meteosat-pixel beslaat enkele kilometers, dus een klein bodemvuur onder een bladerdak valt daar nog niet in op.
Kan ik automatisch gewaarschuwd worden voor branden bij mijn locatie?
Voor organisaties met meerdere locaties is er FireSignal Locaties, met alarmering per e-mail binnen een instelbare straal. Zie de sectie "Voor campings, terreinbeheerders en organisaties" hierboven, of mail hallo@1338.nl.
Waar komt de data vandaan en mag ik FireSignal gebruiken?
Branddata © NASA FIRMS (publiek beschikbaar) en © EUMETSAT (Meteosat FRP via LSA SAF, Sentinel-3 via de Data Store), kaartondergrond © OpenStreetMap & CARTO, plaatsnamen © GeoNames, wind via Open-Meteo. De kaart is vrij te gebruiken en te delen; voor structureel hergebruik of inbedding: neem even contact op via 1338.nl.
Is dit een officieel alarmsysteem?
Nee, nadrukkelijk niet. FireSignal is een informatiehulpmiddel. Volg bij dreiging altijd de officiële kanalen: 112, NL-Alert, FR-Alert of het lokale equivalent, en aanwijzingen van hulpdiensten.
Waarom FireSignal bestaat
FireSignal ontstond in juli 2026, toen de maker met zijn gezin op een camping bij Carcans stond en moest evacueren voor wat de grootste Franse bosbrand in vijftig jaar werd. Betrouwbare, begrijpelijke informatie over waar het vuur zat bleek nauwelijks te vinden. Deze kaart is het antwoord: de beste publieke satellietdata, gefilterd en uitgelegd, voor iedereen.